ĐGH BÊNÊĐITÔ TRƯỚC BÚA RÌU CỦA DƯ LUẬN

Lm Nguyễn Hồng Giáo, dòng Phanxicô

Gần đây giới truyền thông phương Tây lại chỉa mũi dùi vào công kích Đức Thánh Cha Bênêđitô. Giới này vốn chẳng ưa thích gì vị Giáo Hoàng này mà khi còn là hồng y Chủ tịch Bộ Giáo lý Đức tin, đã bị họ gán cho cái nhãn hiệu bất kính và bất công “cỗ xe tăng Đức”. Nhưng rồi họ đã bị khá bất ngờ vì phong cách tế nhị, nhẹ nhàng, thân thiện, đơn sơ và biết lắng nghe của ngài trên ngai giáo hoàng. Tuy thế, làm sao mà ngài tránh khỏi con mắt xoi mói của giới truyền thông, vừa thích chuyện giật gân vừa cơ bản đối nghịch với Giáo Hội công giáo trên một số điểm?

Trong dịp Đức Bênêđitô thăm viếng hai nước châu Phi Camơrun và Angola mới đây, từ 17 đến 23-3-2009, trên chuyến bay đến nước thứ nhất, người ta phỏng vấn ngài về một số vấn đề trong đó có vấn đề làm thế nào ngăn ngừa bệnh Aids đang là một hiểm hoạ lớn cho châu Phi. Lập trường của Đức Thánh Cha tóm tắt lại trong ba điểm:

1. Giáo dục về trách nhiệm của con người trong việc sử dụng tính dục và tái xác nhận vai trò thiết yếu của hôn nhân và gia đình;
2. Nghiên cứu và áp dụng cách điều trị hữu hiệu đối với bệnh Aids, làm cho nó đến được với số bệnh nhân aids đông nhất;
3. Giúp đỡ nhân đạo và tinh thần cho các bệnh nhân cũng như cho tất cả những ai đau khổ.

Còn việc phổ biến rộng rãi bao cao su, Đức Bênêđitô nói đó không phải cách tốt nhất, không phải là cái nhìn xa rộng nhất hay con đường hữu hiệu nhất cho vấn đề Sida và việc bảo vệ sự sống con người.

Chắc chắn câu trả lời không làm hài lòng giới truyền thông chút nào, nhất là ở phương Tây vì họ luôn coi việc phổ biến bao cao su như phương thế chính để ngừa căn bệnh thế kỷ này. Thế nên khi tường thuật về lời phát biểu của Đức Thánh Cha, họ chỉ nhấn mạnh những gì ngài nói về bao cao su và lờ đi những phần khác. Cố ý trích dẫn một lời nói tách ra khỏi toàn bài nói như thế là thiếu trung thực, thiếu “lương thiện”, là có ác ý. Xưa nay, chuyện đó chẳng có gì mới lạ cả. Nhưng ở đây, hậu quả của nó đã xảy ra ngay lập tức và rất khốc liệt: một cuộc bút chiến sôi nổi, nói đúng hơn một cuộc công kích Đức Giáo Hoàng rất dữ dội đã xảy ra. Đại diện của một số tổ chức và chính quyền (như Pháp, Bỉ, Tây Ban Nha) cũng tham gia vào. Người ta giận dữ yêu cầu ngài rút lại lời tuyên bố. Có người, thậm chí còn dám nói rằng chính ngài “cổ vũ cho bệnh sida tại châu Phi”!

Nhưng trong dịp này, cũng có người nhắc lại một sự kiện để cho thấy lập trường của Toà Thánh là có lý. Đó là năm 1993, ngay tại Yaoundé thủ đô của Camerun, người ta tổ chức cuộc hội nghị quốc tế lần thứ 7 về bệnh sida, với sự hiện diện của các bác sĩ và chuyên viên về sức khoẻ. Có khoảng 300 người tham dự. Cuối cuộc họp, một tờ câu hỏi được phát cho các tham dự viên, yêu cầu họ vui lòng cho biết trong thời gian ba ngày hội họp họ có quan hệ tính dục ngoài bạn tình “cố định” (quen thuộc xưa nay) của mình không. 28% trả lời có. Trong số 28% này 1/3 nhìn nhận rằng họ không dùng biện pháp “an toàn” nào cả! Và người ta kết luận: với những người biết rõ vấn đề nhất mà còn như thế huống hồ với những người khác! Biện pháp bao cao su  rõ ràng chẳng phải là cách hay nhất, chắc chắn nhất để ngừa bệnh sida.

Cuộc bút chiến gay gắt mà giới truyền thông phương Tây dường như cố tình gây ra đã làm cho dư luận châu Âu quên mất những điều cốt yếu của cuộc thăm viếng châu Phi của Đức Giáo Hoàng. Trên báo Cameroon Tribune (Diễn Đàn Camerun), nữ ký giả Marie-Claire Nnana đã viết một bài sắc sảo phê bình cuộc bút chiến ấy. Bà nói cuộc thăm viếng của Đức Thánh Cha là một phúc lành của Chúa cho đất nước bà và cho cả lục địa. Nhưng, bà tiếp, “người ta sẽ chẳng bao giờ diễn tả cho đủ vụ bắt cóc khiếm nhã và sự bịp bợm ‘hoàn hảo’ của các phương tiện truyền thông phương Tây và đặc biệt là Pháp về cuộc thăm viếng này. Các đồng nghiệp chúng tôi làm hết sức mình để chỉ nêu lên những khía cạnh mang tính giai thoại nhất, tầm thường nhất của cuộc thăm viếng. Chẳng một lời nào về Hội nghị các Giám mục châu Phi sắp tới hay về tài liệu mà Đức Thánh Cha soạn thảo cho cuộc hội nghị này. Họ làm nhiễu các làn sóng truyền thanh, truyền hình với một cuộc tranh luận mà họ đã bịa ra. Vì khi tách ra khỏi mạch văn của nó lời tuyên bố của Đức Thánh Cha về cái bao cao su, họ đã xuyên tạc nội dung của lời tuyên bố ấy.” Nhận xét về Đức Giáo Hoàng, nhà báo viết: “Đối với chúng tôi, Đức Thánh Cha, mà giới truyền thông mô tả là khô khan và ít sức thu hút quần chúng, đã tỏ ra cảm động trước những cuộc biểu dương ồn ào và chân thành của chúng tôi. Ngài đã đón nhận chúng theo tính tình riêng của ngài: dè dặt, cử chỉ ít khoa trương, cái nhìn nồng nhiệt.” Và cuối cùng tác giả kết luận rằng Đức Thánh Cha Bênêđitô cần tới lòng yêu mến của các tín hữu châu Phi để tiếp tục sứ mạng của ngài cách than thản, trong một châu Âu mà ngài là đứa con về mặt sinh học, chứ không phải về mặt tinh thần bởi lẽ cái châu Âu này, từ nay đã từ chối chiều kích tinh thần của thế giới.”

Sau cuộc thăm viếng châu Phi của Đức Bênêđitô, nhiều Hội đồng Giám mục, nhiều giám mục cũng như nhiều nhóm tín hữu đã lên tiếng ủng hộ ngài. Chẳng hạn Đức cha Dagens, một giám mục Pháp. Ngài viết trong một bài báo rằng điều cần phải đặt lên hàng đầu là quan tâm tới những con người đau khổ và phải chết, chứ không phải những qui tắc chung. Tiên vàn phải có lòng thương xót và thông cảm, chứ không phải là một lời lên án. Và cho dù các phương tiện kỹ thuật để phòng ngừa là gì đi nữa, như bao cao su chẳng hạn,--tuy hữu ích trong trường hợp cần thiết để khỏi đem tới cái chết, người ta vẫn phải kêu gọi tới trách nhiệm và giáo dục. Đó là điều Đức Thánh Cha muốn nói.”

Một lần nữa chúng ta thấy quyền lực to lớn của giới truyền thông để xây dựng cũng như để phá hoại.  Chúng có thể tạo ra dư luận, hướng dẫn dư luận, giáo dục dư luận và các lương tâm trong điều hay lẽ phải, nhưng trong tay những người hay nhóm người thiếu tôn trọng chân lý và công lý, chúng sẽ tai hại biết chừng nào! Chúng dễ dàng bóp méo sự thật, “dật dây” quần chúng, làm cùn mòn ý thức đạo đức.

Chúng ta cũng thấy, một lần nữa, Giáo Hội thường bị tẩy chay trong cái thế giới duy trần tục, duy vật chất, thực dụng và hưởng thụ ngày nay, bởi vì các giá trị căn bản Giáo Hội theo đuổi và cổ vũ thường nghịch lại với những giá trị căn bản của thế giới này. Chắc hẳn Giáo Hội công giáo không đơn độc trong cuộc đối đầu này; chắc hẳn còn những nhóm, những tổ chức, những tôn giáo khác không chấp nhận một số giá trị và chủ trương chính của nền văn hoá hiện đại. Nhưng Giáo Hội công giáo dù gần gũi với nó hơn vài tôn giáo khác như Hồi Giáo chẳng hạn, vẫn bị chống đối nhiều hơn vì tiếng phản biện của Giáo Hội mạnh mẽ hơn, thường xuyên hơn và cũng vì  Kitô giáo tỏ ra bao dung hơn một vài tôn giáo khác. Người ta có thể phát biểu khá tự do, thậm chí không thiếu người còn dám xúc phạm tới các biểu tượng của Kitô giáo hay các nhà lãnh đạo Kitô giáo mà chẳng hề hấn gì, còn trong những trường hợp tương tự, Hồi Giáo sẽ phản ứng hoàn toàn khác. Như có lần tôi đã nhận xét nhân vụ các biếm hoạ về Đạo Hồi trên báo chí phương Tây: tự do ngôn luận đôi khi trở thành “tự do xúc phạm”!

Nhưng không phải vì thế mà người Kitô hữu phải tẩy chay thế giới hay làm một cuộc thập tự chinh chống lại nó! Như thế là quên mất sứ mạng cứu vớt của Giáo Hội. Đức cha Dagens cho rằng sau cuộc bút chiến, bây giờ cần phải vượt qua cú sốc để suy tư về những mục tiêu nhân bản và thiêng liêng của sứ mạng Giáo Hội trong thế giới. Ngài nói tới những người muốn có một tương quan đối lập, đối đầu cứng rắn giữa Giáo Hội và thế giới hiện đại. Ngài nói, “Xác tín của tôi là trước tiên chúng ta phải thực hiện thái độ lắng nghe, thông cảm và đối thoại. Điều đó cần thiết trên lãnh vực luân lý tính dục cũng như trong việc dấn thân xã hội và chính trị vào cái thời buổi khủng hoảng ngày nay. Hôm nay, tôi rất đau khổ vì Giáo Hội bị chính các thành viên bên trong GH giản lược – hoặc bị những kẻ ở bên ngoài coi như một nơi lên án và loại trừ, một cơ chế chai cứng lại trên chính mình và đẩy vào hàng thứ yếu việc biểu lộ trái tim của Thiên Chúa mà chúng ta gọi là lòng thương xót của Người. Chúng ta sống trong những xã hội đang đau khổ vì bệnh tật, vì bệnh sida, và vì những bạo lực xã hội và kinh tế. Đau khổ càng mạnh, Giáo Hội càng phải cống hiến cho thế giới lòng thương xót của Chúa. Cái lô-gic của Kitô giáo không phải là tìm kiếm ai là thủ phạm nhưng là chấm dứt những mối dây chằng chịt của sự ác.” (Tài liệu Internet)