THẬP GIÁ ĐIÊN RỒ

Lm Nguyễn Hồng Giáo, dòng Phanxicô

Muốn suy niệm một chút về mầu nhiệm thập giá, tôi nhớ ngay tới mấy câu quen thuộc trong thư thứ I thánh Phao-lô gởi giáo đoàn Cô-rin-tô: "Trong khi người Do-thái đòi hỏi những điềm thiêng dấu lạ, còn người Hy-lạp tìm kiếm lẽ khôn ngoan, thì chúng tôi lại rao giảng một Đấng Kitô chịu đóng đinh, điều mà người Do-thái coi là ô nhục không thể chấp nhận, và dân ngoại cho là điên rồ" (1 Cr 1,22-23). Và chỉ một đoạn sau đó, thánh Tông Đồ lặp lại: "Thưa anh em, khi tôi đến với anh em, tôi đã không dùng lời lẽ hùng hồn hoặc triết lý cao siêu mà loan báo mầu nhiệm của Thiên Chúa. Vì hồi còn ở giữa anh em, tôi đã không muốn biết đến chuyện gì khác ngoài Đức Giêsu Kitô, mà là Đức Giêsu Kitô chịu đóng đinh vào thập giá" (1 Cr 2,1-2).

1. Tại sao Thánh Phao-lô nhấn mạnh như thế?

Thánh Tông Đồ đứng trước hai nền văn hoá mà những người trong cuộc đều rất lấy làm hãnh diện: một bên là văn hoá Do-thái (mà nòng cốt là tôn giáo, là "Lề Luật"), bên kia là văn hoá Hy-lạp (mà nòng cốt là văn chương, triết học). Thánh nhân đều thông thạo cả hai. Ngài đã từng là một người Pha-ri-sêu nhiệt thành, và chính vì say mê truyền thống tôn giáo của cha ông mà đã ra tay bắt bớ các tín đồ của Chúa Kitô. Đối với đạo Do-thái, sứ điệp cứu độ của Đức Kitô là "nhảm nhí"; chính bản thân Đức Kitô chịu đóng đinh đã là một sự "ô nhục không thể chấp nhận". Cho đến khi ngài "được Đức Kitô chiếm đoạt" (Pl 3,12) cách lạ lùng tại Đa-mát, trên đường đi lùng bắt người Kitô hữu, bổng chốc mọi xác tín và niềm tự hào tự đắc của ngài đều tan biến hết. Trong lúc người Do-thái cho rằng không dân tộc nào có một tôn giáo, một bộ Luật hoàn hảo hơn mình, thì ngược lại người Hy-lạp cũng tự hào như thế về văn hoá của họ. Ai khôn ngoan hơn họ vì họ có một truyền thống triết lý đồ sộ không dân tộc nào sánh kịp? Triết học lúc bấy giờ bao trùm mọi lãnh vực và được gọi là "sự khôn ngoan" hay "sự thông thái" (so-phi-a, phi-lo-so-phi-a). Và thánh Phao-lô cũng đã từng dùng văn chương, triết lý Hy-lạp để rao giảng ngay tại trung tâm của nền văn hoá sáng chói này là A-thê-na.

Bây giờ, tại Cô-rin-tô, một thành phố tráng lệ, giàu có và chịu ảnh hưởng văn hoá Hy-lạp, thánh Tông Đồ mạnh mẽ tuyên bố: Đức Kitô chịu đóng đinh là sự Khôn Ngoan đích thực, "sự khôn ngoan của chúng ta" ( 1 Cr 1,30). Người vượt xa vô hạn mọi khôn ngoan, hiểu biết của thế gian, của người Do-thái và người Hy-lạp, hay bất cứ dân tộc nào, vì đó là sự khôn ngoan thông thái phát xuất từ Thiên Chúa. Và Phao-lô nói như một người hiểu biết và từng trải, ngài nói từ kinh nghiệm bản thân. Đứng theo quan điểm "thế gian" thì Đức Kitô chịu đóng đinh mãi mãi là một sự điên rồ, một điều ô nhục, một sự yếu đuối. "Con người sống theo tính tự nhiên" thì không thể đón nhận được, nhưng "phải nhờ Thần Khí Thiên Chúa" ( 1 Cr 1,14). Vậy "Đừng ai tự lừa dối mình.Nếu trong anh em, có ai tự cho mình là khôn ngoan theo thói đời, thì hãy nên như điên rồ, để được khôn ngoan thật" (1 Cr 3,18). Phao-lô cũng đã từng tưởng mình là khôn ngoan cho đến lúc gặp và tin theo Đức Kitô chịu đóng đinh mới ngộ ra mình là dại.

2. Đức Kitô chịu đóng đinh và chúng ta ngày nay.

Chấp nhận Đức Kitô chịu đóng đinh một cách nhất quán, mạch lạc trong nhận thức và nhất là trong cuộc sống, trong hành xử, trong rao giảng: đó là điều khó, khó cho từng người tín hữu, khó cho các nhà lãnh đạo, khó cho cả Giáo Hội mọi nơi, mọi thời. Chúng ta thường xuyên bị cám dỗ lấy sự khôn ngoan tự nhiên, sự khôn ngoan của loài người thay cho sự điên rồ của thập giá. Dĩ nhiên sự khôn ngoan tự nhiên cũng cần thiết (ví dụ kinh nghiệm, kiến thức, văn hoá, kỹ thuật, tài năng, phương tiện vật chất...) nhưng đừng để nó lấn át sự khôn ngoan của Chúa mà tiêu biểu là thập giá Chúa Kitô. Nếu Đức Kitô đã theo sự khôn ngoan "tự nhiên" của người đời thì Người đã không chịu nạn chịu chết. Trong cách thức rao giảng, chúng ta cần phải thích nghi với các nền văn hoá, nhưng lắm khi chính sứ điệp Chúa Kitô phê phán, chống lại những mặt nào đó của một nền văn hoá cụ thể.

"Trong khi người Do-thái trông đợi một vương quốc hiển hách, thánh Phao-lô lại giới thiệu cho họ một tử tội bị đóng đinh đã không giải phóng tổ quốc mình, và họ công phẩn. Ngày nay, thái độ tích cực nhưng bất bạo động của người Kitô hữu và cuộc đấu tranh liêm chính, không hận thù của họ cũng gây công phẫn cho nhiều người, vì những người này cho rằng phương sách đó vô hiệu và quá chậm chạp để giải quyết vấn đề.

"Đối vối việc loan báo Tin Mừng cũng thế, chúng ta sẽ luôn cảm thấy khổ tâm làm việc với những phương tiện nghèo nàn trong một thế giới chịu ảnh hưởng các phương tiện truyền thông đại chúng, và cần phải trông vào ơn Chúa vì chúng ta yếu thế, không tước vị, không tiếng tăm. Chúng ta sẽ phải khổ tâm nhắc cho các cộng đoàn chúng ta nhớ đến đức nghèo của Chúa Giêsu, và chịu lớp người sống thoải mái trên đời chỉ trách" (Lời Chúa cho mọi người, giải thích 1 Cr 1,17).

Rao giảng một Đức Kitô nghèo khó, yếu đuối và chịu đóng đinh mà không chịu sống nghèo khó, khiêm nhường và chỉ muốn những phương tiện giàu mạnh, thích phô trương, háo thắng, biểu dương quyền lực của mình hay Giáo Hội mình,--đó là một điều mâu thuẫn và không thuyết phục ai bao giờ.

(7.9.2007)