TIN MỪNG DỮ DỘI

Lm Nguyễn Hồng Giáo, dòng Phanxicô

Đầu đề Tin Mừng Dữ Dội chắc sẽ làm cho nhiều người ngạc nhiên thắc mắc. Tin Mừng của Chúa Giêsu mà dữ dội sao? Chẳng phải là Tin Mừng toát ra một bầu khí yêu thương, hiền hoà, bao dung, yêu chuộng hoà bình và bất bạo động bao trùm đó sao? Tôi đồng ý như thế, tôi vẫn biết là có vố số những người đã tìm thấy trong lời dạy về tình thương và thái độ bất bạo động nguyên lý cho sự dấn thân xã hội, chính trị của họ, ví dụ như ba khuôn mặt còn khá quen thuộc với nhiều người trong chúng ta là Mẹ Têrêxa Calcutta, mục sư Tin Lành Martin Luther King và nhà anh hùng Ấn Độ Mahatma Gandhi. Dầu vậy, tôi cứ vẫn thấy Tin Mừng của Chúa là dữ dội, ngay cả--hay đúng hơn nhất là Bài giảng trên núi (Mt các chương 5, 6, 7) mà Gandhi lấy làm một nguồn cảm hứng cho cuộc đấu tranh hoà bình của mình chống lại thực dân Anh, dành độc lập cho đất nước.

Tin Mừng dữ dội trước hết là trong các đòi hỏi gắt gao của nó.

"Nếu tay hoặc chân anh làm cớ cho anh sa ngã, thì hãy chặt mà ném đi; thà cụt tay cụt chân mà vào cõi sống còn hơn là có đủ hai hai tay hai chân mà bị ném vào lửa đời đời. Nếu mắt anh làm cớ cho anh sa ngã, thì hãy móc mà ném đi; thà chột mắt mà được vào cõi sống, còn hơn là có đủ hai mắt mà bị ném vào lửa hoả ngục" (Mt 18, 8-9; x. Mt 5, 19-20). Không những chúng ta cần hy sinh những gì có thể đưa tới tội trọng mà còn phải biết dám liều mình, hy sinh đến cả mạng sống mình để đáp lại tiếng gọi của Thiên Chúa.

"Ai đến với tôi mà không dứt bỏ cha mẹ, vợ con, anh em, chị em, và cả mạng sống mình nữa, thì không thể làm môn đệ tôi được" (Lc 14, 26). "Không ai có thể làm tôi hai chủ, vì hoặc sẽ ghét chủ này mà yêu chủ kia, hoặc sẽ gắn bó với chủ này mà khinh dể chủ nọ. Anh em không thể vừa làm tôi Thiên Chúa vừa làm tôi Tiền Của được" (Mt 6, 24). Trong thời văn minh hưởng thụ ngày nay, khi mà đứng trước một nhu cầu duy nhất người ta có thể có cả chục cả trăm khả năng để chọn lựa, thì nhiều người sẽ coi đòi hỏi dứt khoát trên là vô cùng đau đớn, có khi vượt quá sức mình.

"Anh em đã nghe Luật dạy người xưa rằng: 'Chớ giết người'; ai giết người thì đáng bị đưa ra toà. Còn Thầy, Thầy bảo cho anh em biết: Ai giận anh em mình, thì đáng bi5 đưa ra toà. Ai mắng anh em mình là đồ ngốc, thì đáng bị đưa ra trước Thượng Hội Đồng. Còn ai chửi anh em mình là quân phản đạo thì đáng bị lửa hoả ngục thiêu đốt" (Mt 5, 21-22).

"Anh em đã nghe Luật dạy rằng: 'Chớ ngoại tình'. Còn Thầy, Thầy bảo cho anh em biết: ai nhìn người phụ nữ mà thèm muốn, thì lòng đã ngoại tình với người ấy rồi" (Mt 5, 27-28).

"Thưa Thầy, nếu anh em con cứ xúc phạm đến con, thì con phải tha thứ đến mấy lần? Có phải bảy lần không? Đức Giêsu đáp: 'Thầy không bảo là đến bảy lần, nhưng là đến bảy mươi lần bảy'" (Mt 18, 21-22).

Có những lời dạy của Tin Mừng, mới nghe qua thì rất "nhẹ nhàng", nhưng gẫm sâu hơn lại thấy vô cùng dữ dội, ví dụ: "Anh em đã nghe Luật dạy rằng: 'Mắt đền mắt răng đền răng'. Còn Thầy, Thầy bảo anh em: đừng chống cự người ác, trái lại nếu bị ai vả má bên phải, thì hãy giơ cả má bên trái ra nữa. Nếu ai muốn kiện anh để lấy áo trong của anh, thì hãy để cho nó lấy cả áo ngoài..." (Mt 5, 38-40). Hoặc: "Anh em đã nghe Luật dạy: 'Hãy yêu đồng loại và hãy ghét kẻ thù'. Con Thầy. Thầy bảo anh em: Hãy yêu kẻ thù và cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi anh em..." (Mt 5, 43-44). Những đòi hỏi như trên thường bị hiểu sai. Đây không phải là dung túng sự ác hay bất công. Chúa Giêsu muốn người môn đệ của Người bứt ra khỏi vòng bạo lực, bẻ gãy vòng luẩn quẫn của cái ác: nếu cứ dùng cái ác đáp lại cái ác thì vòng luẩn quẫn sẽ không bao giờ chấm dứt, mà còn có nguy cơ ngày càng gia tăng. Người môn đệ Chúa hãy đứng cao hơn cái "thường tình" của "thế gian". "Vì nếu anh em yêu thương kẻ yêu thương mình, thì anh em nào có công chi? Ngay cả những người thu thuế [tội lỗi] chẳng làm như thế sao? v. v. " (Mt 5, 46).

Tôi nghĩ Tin Mừng dữ dội là do sự đòi hỏi vô cùng của sự hoàn thiện và của tình thương của Cha trên trời mà các môn đệ Chúa Giêsu, vốn là những con người yếu đuối và tội lỗi, phải noi theo (x. Mt 5, 48 và Lc 6, 36). Giáo lý Tin Mừng không hề kêu gọi bạo lực nhưng nó đòi hỏi người tín hữu phải qyết liệt với mình, làm mạnh với mình, dám dùng "bạo lực" với mình, nếu nói được như thế, bởi lẽ nó bắt ta đi ngược với xu hướng tội lỗi vốn ăn sâu trong ta, đi ngược với sự khôn ngoan thế gian nữa.

Biết bao nhiêu người đã chịu thiệt thòi, thậm chí dám chấp nhận cái chết vì trung thành với tất cả các đòi hỏi của Tin Mừng. Nhưng cũng có những Kitô hữu chỉ lựa lọc trong Tin Mừng những gì phù hợp với chọn lựa trần tục hoặc ý thức hệ của mình mà lơ là những yêu tố khác. Chẳng hạn người theo xã hội chủ nghĩa thì hầu như chỉ thấy những lời răn đe nghiêm khắc của Chúa đối với những người giàu có tham lam, ích kỷ và bất công. Hoặc một số người nhân danh Tin Mừng đòi hỏi kẻ khác phải lên tiếng tố giác những vi phạm nhân quyền trong một chế độ chính trị nào đó, nhưng lại không chấp nhận cho ai có thái độ hoà giải với những kẻ thù chính trị mà mình cho là không thể nào tha thứ và hoà giải được. Những thái độ như thế là bất nhất đối với các đòi hỏi của Chúa. Còn thái độ thông thường nhất là tìm cách làm giảm nhẹ các đòi hỏi ấy cho vừa sức tự nhiên mình. Đây là thái độ mà có lẽ hầu hết chúng ta phải khiêm tốn và đơn sơ nhìn nhận trước mặt Chúa, để rồi cố gắng "sám hối và tin vào Tin Mừng" mỗi ngày một hơn. Chẳng thà như thế còn hơn là cố tình bóp méo Lời Chúa khi dùng nó phục vụ cho lập trường riêng của mình.

(19-8-2007)