ĐƯỜNG HẦM TU ĐỨC
| T |
ại Italia, tôi đã đi viếng những con đường hầm đào sâu trong lòng đất. Đây là nơi Giáo Hội sơ khai đã sinh hoạt suốt 3 thế kỷ, thời đạo Công giáo bị vua chúa truy lùng, với ý đồ tiêu diệt.
Mọi con đường hầm đó đều sâu. Để vào, người ta phải bước xuống một cách khó khăn. Không gian rất hẹp. Thiếu mọi tiện nghi. Đây là những phương tiện cực kỳ nghèo, nhưng sau cùng đã đưa tới những thành công cực kỳ lớn.
Tôi muốn đưa ra hình ảnh con đường hầm, như vừa mô tả, để ám chỉ một lối sống tu đức có sức chiến thắng lực lượng ma quỷ. Ma quỷ là kẻ thù luôn tìm đủ cách kéo ta vào vòng nô lệ tội lỗi, để rồi sau cùng sẽ lôi ta xuống hoả ngục.
Những con đường hầm này có tính cách tu đức. Chính Chúa Giêsu đã chọn những con đường hầm này, trong kế hoạch cứu độ.
Tôi chỉ xin nêu lên ba con đường hầm quan trọng rút ra từ Phúc Âm.
1. Đường hầm khiêm tốn
Chúa Giêsu rất khiêm tốn. Đường hầm khiêm tốn, mà Người đã đi được thánh Phaolô diễn tả như sau:
"Đức Giêsu Kitô
vốn dĩ là Thiên Chúa
mà không nghĩ phải nhất quyết duy trì
địa vị ngang hàng với Thiên Chúa.
Nhưng Người đã hoàn toàn trút bỏ vinh quang,
mặc lấy thân nô lệ,
trở nên giống phàn nhân,
sống như người trần thế.
Người lại còn hạ mình,
vâng lời cho đến nỗi bằng lòng chịu chết,
chết trên cây thập giá" (Pl 2,6-8).
Có thể gọi con đường Chúa Giêsu chọn để cứu đời là con đường hầm này:
Từ trời bước xuống làm người phàm,
Từ người phàm bước xuống làm nô lệ,
Từ nô lệ bước xuống thân phận tội nhân,
Từ tội nhân bước xuống cái chết khổ nhục.
Kết quả cuối đường hầm này được thánh Phaolô tả như sau:
"Chính vì thế, Thiên Chúa đã siêu tôn Người, và tặng ban danh hiệu trổi vượt trên muôn vàn danh hiệu.
Như vậy, khi vừa nghe danh thánh Giêsu,
cả trên trời dưới đất
và trong âm phủ,
muôn vật phải bái quỳ.
Và để tôn vinh Thiên Chúa Cha,
mọi loài phải mở miệng tôn xưng rằng:
Đức Giêsu Kitô là Chúa" (Pl 2,9-11).
Nếu Chúa Giêsu đã đi con đường hầm khiêm tốn, thì các môn đệ Người cũng sẽ đi con đường đó. An tâm mà đi. Vinh dự mà đi. Khỏi phải cắt nghĩa.
Nhưng khốn thay, xem ra vẫn có một vài cắt nghĩa để tránh con đường ấy. Thế là có thể xuất hiện một loại người mang danh môn đệ Chúa muốn được vinh quang bằng những bước đi lên các bậc quyền cao chức trọng. Tự mãn vì những bước lên đó là điều Satan rất muốn.
Trường hợp như vậy là thê thảm. Thánh Phêrô quả quyết: "Thiên Chúa chống lại kẻ kiêu ngạo, nhưng ban ơn cho kẻ khiêm nhường" (1 Pr 5,5). Lời ấy vẫn là một lời tha thiết kêu gọi chúng ta hãy trở về con đường khiêm tốn.
Ngoài con đường hầm khiêm nhường, Chúa Giêsu đã đi thêm một con đường hầm khác, đó là đường hầm nghèo khó.
2. Đường hầm nghèo khó
Có lần Chúa Giêsu đã nói những lời táo bạo: "Con lạc đà chui qua lỗ kim còn dễ hơn người giàu vào Nước Thiên Chúa" (Mc 10,25).
Với lời quả quyết trên, Chúa Giêsu không kết án người giàu và việc làm giàu, nhưng Người cảnh giác về sự của cải dễ dụ dỗ con người sa vào bẫy nô lệ Satan.
Vì thế, Chúa Giêsu rất cương quyết trong việc chọn con đường hầm nghèo khó.
Người cương quyết sống nghèo khó, từ lúc sinh ra cho tới chết. Sinh ra nghèo trong hang đá
Người cương quyết chọn hướng cứu độ các người nghèo khổ, như hướng ưu tiên của sứ mệnh cứu độ (x. Lc 7,18-23).
Người cương quyết đặt kẻ sống tinh thần nghèo lên đầu Tám mối phúc (x. Mt 5,2-12).
Người cương quyết sai các môn đệ đi giảng Tin Mừng với một tinh thần hết sức nghèo khó (x. Mc 6,7-9).
Người cương quyết nói sự thực về ngày phán xét, Chúa sẽ căn cứ vào việc thương giúp người nghèo khổ như tiêu chuẩn để phân biệt người đáng thưởng, kẻ đáng phạt (x. Mt 25,31-46).
Sống nghèo và dùng những phương tiện nghèo để mở Nước Chúa, đó là một thứ đường hầm tu đức, mà không ít người đã thực hiện, đưa lại hiệu quả tốt.
Chúa Giêsu đã chọn con đường hầm đó, thì chúng ta, những người muốn là môn đệ Chúa, không nên chọn con đường khác.
Nhưng, thực tế cho thấy: Cơn cám dỗ bỏ con đường nghèo khó là rất mạnh. Vô tình chúng ta sẽ đi vào con đường thênh thang, hưởng thụ. Rất hợp với kế hoạch của Satan.
Lịch sử Hội Thánh cho thấy: Tất cả những vị đã đem lại mùa xuân thiêng liêng cho Hội Thánh đều là những vị chủ trương sống con đường hầm nghèo khó, chứ không phải những ai chủ trương nên sống quý phái, rồi áp dụng chủ trương đó vào chương trình đào tạo những người truyền giáo.
Thêm vào con đường hầm khiêm tốn và con đường khó nghèo, Chúa Giêsu đã dạy con đường hầm nữa. Đó là sự âm thầm.
3. Đường hầm âm thầm
Về cách làm việc thiện một cách âm thầm, tránh phô trương, Chúa Giêsu đã đề cập rõ trong Phúc Âm thánh Mattthêu.
"Khi làm việc lành phúc đức, các con phải coi chừng, chớ có phô trương cho thiên hạ thấy. Bằng không, các con sẽ chẳng được Cha của các con, Đấng ngự trên trời, ban thưởng" (Mt 6,1).
Rồi, Chúa Giêsu kể ra ba việc cụ thể:
"Khi bố thí, đừng khua chiêng đánh trống, như bọn đạo đức giả thường biểu diễn" (Mt 6,2).
"Khi cầu nguyện, đừng làm như bọn đạo đức giả. Chúng thích cầu nguyện trong các hội đường, hoặc ngoài các ngã ba ngã tư, để người ta thấy" (Mt 6,5).
"Khi ăn chay, các con đừng làm bộ rầu rỉ như bọn đạo đức giả..." (Mt 6,16).
Những lời Chúa Giêsu dạy trên đây là một chân lý cứu độ. Không giữ chân lý đó sẽ khó được cứu độ, hơn nữa sẽ dễ sa vào bẫy Satan.
Thế nhưng, hiện nay lời dạy quý báu đó đang bị coi thường. Cách sống phô trương đang có vẻ như được hợp thức hoá. Tìm phô trương chính mình và tập thể của mình, Chúa chỉ là cái cớ để vịn vào mà thôi.
Từ ít năm nay, đạo Chúa ở Việt
Nhưng tôi rất buồn nói lên sự thực này là: Nhiều nơi mở ra mà thiếu cảnh giác. Vì thế:
- Về thần học tín lý, nhiều người đã bỏ tin những điều căn bản,
- Về thần học luân lý, nhiều người đã tự do thêm bớt tuỳ tiện.
- Về thần học tu đức, không thiếu cá nhân và tập thể đang dần dần biến tu đức thành một nếp sống thoải mái, an phận.
Tôi không hề nghĩ tình trạng xấu đó một cách tràn lan. Trái lại tôi rất nhận thức một tình trạng tốt đang được bảo trì và chớm nở.
Nhưng, một sự suy thoái đạo đức, dù nhỏ, nếu không được báo động, sẽ dễ lan ra mau lẹ. Những người có ít nhiều trách nhiệm, nếu biết mà không báo động, sẽ không sống hiệp thông tích cực với Hội Thánh. Đó sẽ là một lỗi của tình liên đới và hiệp thông, mà mọi người chúng ta đều muốn tránh.
Ðức Cha J.B. Bùi Tuần