NHÂN MỘT BÀI VIẾT
| T |
ôi đã đọc đi đọc lại bài Trí Trá của Duyên Lãng Hà Tiến Nhất đăng trên mạng lưới Tiếng Nói Giáo Dân.
Tôi đã lục tìm rồi nghiền ngẫm bài Tâm Tình Viết Báo của ÐGM Bùi Tuần đăng trên tuần báo Công Giáo và Dân Tộc. (Xin đọc bài đính kèm bên dưới).
Tôi xin được mạn đàm ít điều cùng người viết Duyên Lãng. Những nhận định của tôi giới hạn nơi văn thái xử dụng, các nghịch lý, trưng dẫn gia thế, phương pháp lý luận và cuối cùng nơi cụm từ báo đạo.
VĂN THÁI
Khách quan nhận định, hai bài viết tôi đọc đã có hai văn thái hoàn toàn khác nhau, nếu không nói hoàn toàn đối ngược nhau. Bài Trí Trá mang một giọng văn đầy hằn học, mạ lỵ mạt sát và khinh miệt. Trong khi đó bài Tâm Tình Viết Báo lại bao hàm một lối diễn tả thật xúc tích, cô đọng, tôn trọng không những chính người viết nhưng còn tất cả những độc giả. Sở dĩ đã có sự khác biệt đó, chẳng qua vì nhân cách và vì mục đích bài viết thật khác xa nhau. Duyên Lãng nhắm đến bài xích các người không chia sẻ cùng một quan niệm, một hành xử và nhân danh sứ mạng ngôn sứ để tuôn xả tất cả các bất mãn uẩn ức của mình, lạm dụng các xảo ngữ ngụy biện để hạ nhân phẩm của tha nhân. Trong khi đó, ÐGM Bùi Tuần khi chia sẻ các thao thức của mình trước vấn nạn truyền thông và đưa ra các nhận định chính xác đang xẩy ra trong xã hội, lại mong ước cảnh tỉnh cũng như giúp các tín hữu giữ vững niềm hy vọng và có một cách sống nhân bản và kitô giáo hơn. Như thế, thực sự ai đã thi hành chính đáng sứ vụ ngôn sứ của mình? Ðó là chưa kể bổn phận và trách nhiệm của một giám mục là “có quyền lên án những sách báo làm tổn hại đến đức tin chân chính và phong hóa lành mạnh”(c. 823, 1). Ðó là chưa kể Duyên Lãng đã tự cho mình là ngôn sứ, khi thực sự mỗi tín hữu chỉ tham phần vào Ðức Kitô là tư tế, sứ ngôn và vương giả, chứ không là chính tư tế, ngôn sứ và vương giả. Nghi thức bí tích rửa tội và bộ Giáo Luật 1983, nơi quyển hai, phần 1, đề cập đến các quyền lợi và bổn phận giáo dân đã minh định rõ ràng (c. 204). Phải chăng Duyên Lãng đã cố tình không hiểu hay không chịu hiểu nhằm tước quyền cố ý để vung vít chửi rủa, gán ghép vu oan gía họa mọi người? Hành xử như Duyên Lãng đã hoàn toàn ngược lại vai trò ngôn sứ trong Kinh Thánh, là những người đứng trước sai lầm và khổ đau tuyệt vọng của Dân Chúa luôn kêu mời thống hối và giữ vững niềm tin nơi lời hứa của Chúa mà không bao giờ mạt sát, khinh chê chính phẩm giá con người và con Chúa.
NGHỊCH LÝ
Ngay khởi đầu bài viết, Duyên Lãng đã đưa ra hai thí dụ thật nghịch lý làm trò cười cho thiên hạ, một người giàu có đưa tiền cho tên cướp giúp đỡ dân nghèo và một cô gái làng chơi khuyên nhủ thanh niên thiếu nữ làng mình sống tiết hạnh, để từ đó xếp ÐGM Bùi Tuần cũng thuộc loại “cá mè một lứa”, dùng báo thuộc ngoại vi cộng sản để rao giảng tin mừng. Tuy nhiên, nếu quả thật Duyên Lãng là người công giáo chân chính, chắc cũng đã chẳng quên rằng, Chúa đã dùng những yếu hèn con người thành dụng cụ sức mạnh tình yêu của Ngài (2Co. 12, 9)? Và Phúc Âm của Chúa cũng đầy nghịch lý? Mà nghịch lý tuyệt hảo nhất chính là Thập Giá? Có lẽ Duyên Lãng cũng chẳng quên vua David đầy tràn tội lỗi lại là tác giả của các Thánh Vịnh tuyệt diệu ngợi ca lòng thương xót hải hà của Chúa. Ðàng khác, Chúa đã chẳng trao phó Giáo Hội của mình cho thánh Phêrô là người đã chối bỏ thẳng thừng Thầy mình vào lúc nghiêm trọng nhất? Chúa đã chẳng sai gửi thánh Phaolô, người bắt bớ khắc nghiệt các tín hữu, làm tông đồ các dân ngoại, nơi những thành phố trụy lạc nhất? Thánh Augustinô, người thanh niên hoang đàng, chơi bời lêu lỏng, lại thành người mục tử nổi tiếng với cuốn tự thú Les Confessions? Lịch sử của Giáo Hội đầy tràn các vị thánh như vậy người viết Duyên Lãng ạ, và còn biết bao nhiêu nghịch lý khác để diễn tả và biểu lộ các kỳ công tình yêu của Chúa, chẳng lẽ Duyên Lãng quên rồi sao?
GIA THẾ
Tôi cứ tự hỏi mãi đâu là chủ ý của Duyên Lãng khi viết: “Ð/C Bùi Tuần với người viết kể cũng chẳng xa lạ gì, dân “Mỹ Ðức, Thái Lọ” cả”. Bởi vì thực sự tình tiết ấy chẳng có ăn nhập gì với các ngụy biện bài viết của Duyên Lãng, ngoài một sự ganh tỵ ẩn kín khéo léo đến nỗi khinh miệt xuất thân của người khác để hạ giá và chối bỏ “tiếng nói trong sa mạc”, tiếng nói khiến lương tâm Duyên Lãng nhức nhối trước chân lý. Tôi nghĩ ngay đến đoạn Phúc Âm kể lại dân làng của Chúa đã thảng thốt trước lời giảng thuyết đầy uy quyền của Ngài và cho rằng điều ấy không thể được khi họ biết rõ hết xuất xứ gia thế của Ngài (Mt 13, 53-58). Nếu Duyên Lãng quả thật khiêm nhường, Duyên Lãng hãy đặt mình trong bối cảnh xuất phát các suy tư của một tác giả, Duyên Lãng sẽ hiểu và thấm thía hơn các dòng suy nghĩ đã trả bằng máu và nước mắt để từ đó ngợi khen các kỳ công Chúa đã tạo dựng từ các nghịch lý trái ngược như thế. Phải chăng Duyên Lãng đã quên nguyên tắc Sitz in Lebem đã học? Hơn nữa, tại sao người viết lại kéo theo vào bài của mình những “người đệ tử ruột của đức cha” để từ đó mạt sát thậm tệ, kết án không ngại ngùng, như thể “nồi nào vung đấy”, như muốn ám chỉ đến tất cả các môn sinh của Ðức Cha cũng tồi tệ? Hành xử như thế Duyên Lãng đã chẳng nghĩ đến thanh danh của bao nhiêu người khác? Ðã hẳn, “con sâu làm rầu nồi canh”, đã hẳn “một con ngựa đau cả tàu không ăn cỏ”, đó cũng là thường tình liên đới giữa một đại gia đình, thưa người viết Duyên Lãng. Ðó cũng là điều ắt có và đủ của mọi tín hữu học biết “sentire cum Ecclesia”. Duyên Lãng hẳn đã quên Chúa dù không chấp nhận tội của người đàn bà ngoại tình, nhưng chưa hề kết án con người của bà, trái lại Ngài kêu mời bà hãy đi và đừng phạm tội nữa (Jn 8.1-11). Duyên Lãng hẳn đã quên câu chuyện người mù bẩm sinh khi các nhà biệt phái hỏi Chúa đó là hậu quả của tội người mù hay do cha mẹ của ông (Jn 9,1-34)? Khi đưa những người mà Duyên Lãng gọi là các đệ tử ruột của Ðức Cha vào bài viết của mình, với những lời kết án dễ dàng, với những đay nghiến không tưởng, người viết Duyên Lãng chỉ bộc lộ cái nhỏ mọn ích kỷ, cái “giận cá chém thớt” và cái “ghét ai ghét cả tôn ti họ hàng”. Riêng tôi, tôi vẫn mãi hãnh diện về thầy của mình và tự hào đã là môn sinh của Ngài trong một ít năm. Chính nhờ các suy tư của Ngài dẫn dắt tôi đã thành người hôm nay, hạnh phúc bước theo Chúa trong con đường của Giáo Hội.
LÝ LUẬN
Khi Duyên Lãng đưa một vài trường hợp cụ thể đã xẩy ra trong Giáo Hội, để từ đó quy về nguyên tắc chung, rồi bắt đầu kết án, khinh chê, chụp mũ các chủ chăn, đòi buộc các ngài phải hành xử như thế này hay thế nọ mới đúng lời Chúa và hợp với đường hướng của Giáo Hội, Duyên Lãng có lẽ cũng đã quên nguyên tắc căn bản của lý luận học, mà người ta hay gọi là tam đoạn luận (syllogism). Tôi chắc người viết sẽ đồng quan điểm, một khi dùng trường hợp cá biệt làm tiền đề, đưa một trưỡng hợp cá biệt khác làm nghịch đề rồi từ đó dẫn đến một hợp đề tổng quát, lý luận như thế sẽ bị què quặt và sai lầm hoàn toàn. Ðại loại như tam đoạn luận: Ra vườn hoa Mai Xuân Thưởng là yêu thương phục vu (một trường hợp cá biệt); HÐGM im lặng, không phản ứng (một hành xử cá biệt); Vậy thì HÐGM không yêu thương phục vụ (hợp đề chung). Từ đó người viết Duyên Lãng bắt đầu lèo lái sang các xỉa xói bị “thuần hóa”, chỉ “phục vụ yêu thương những thứ tai to mặt lớn”. Lý luận như thế, áp dụng như vậy, theo triết học người ta gọi là xảo biện. Theo dân gian, đúng là “cả vú lấp miệng em”. Suốt bài viết của mình, Duyên Lãng đã áp dụng xảo khéo các tam đọan luận què quặt khi đề cập đến các dấn thân hành xử của cá nhân này hay đoàn thể nọ, cách riêng HÐGMVN và ÐGM Bùi Tuần mà Duyên Lãng cố tình cay cú phỉ báng, nhục mạ và chụp mũ với mọi tước hiệu khinh khi, chỉ vì đã có những suy tư và lựa chọn khác người viết. Hành xử như vậy không những thiếu bác ái qua vu oan giá họa và qua các ngôn từ hạ đẳng kết án nhưng còn chứng tỏ người viết đã chẳng dám trung thực với chính mình.
BÁO ÐẠO
Theo Duyên Lãng, trọng tâm của bài viết “là tìm sự thật tờ báo CG&DT có phải là báo đạo như Ð/C Tuần nói không”. Ở đây, Duyên Lãng đã cố tình gán ghép bẻ cong lời nói của Ð/C. Ngài chỉ viết: “Nhân dịp tuần báo bé nhỏ này mừng 32 tuổi, tôi xin giãi bày đôi chút tâm tình của tôi về viết báo đạo”. ÐGM Bùi Tuần chưa hề viết tuần báo CGDT là báo đạo, cũng chẳng nói là báo Công Giáo. Ðã hẳn Ngài hiểu rõ hơn Duyên Lãng việc xử dụng chính danh này theo đúng tinh thần Giáo Luật liên quan đến việc giáo dục và phương tiện truyền thông. Chính vì thế Ngài đã không dùng chính danh Báo Công Giáo cho dù trong thực tế báo đã phản ảnh các suy tư, tìm kiếm về đạo. Ngài biết : “Không sáng kiến nào có thể mệnh danh là Công Giáo, nếu không có sự đồng ý của nhà chức trách có thẩm quyền trong Giáo Hội” (cc. 216, 803, 3). Ðã từ lâu Duyên Lãng hậm hực với VietCatholic.net, với những cộng tác viên của mạng lưới này, trong đó có ÐGM Bùi Tuần, chỉ vì ghen tị với cái chữ Công Giáo nơi mạng lưới, nhưng khách quan mà nhận định, dù thực tế là mạng lưới công giáo, là báo đạo điện tử, vì mục đích chính là phổ biến những tin tức, các sinh hoạt quan trọng và các suy tư học hỏi liên quan đến đạo, mạng lưới này chưa một lần tự coi là tiếng nói chính thức cuả Công Giáo, chưa một lần bài xích đạo cho dù đưa ra các vấn nạn Giáo Hội phải đương đầu. Nếu bàn về cụm từ báo đạo, báo công giáo, Duyên Lãng đã có lần nào tự hỏi về “treo đầu dê bán thịt chó” với các mạng lưới đạo mang nhãn hiệu Tiếng nói giáo dân và Lương tâm công giáo, trong khi các mạng lưới này chỉ chất chứa, mang tải những bài viết nhân danh nhiệm vụ ngôn sứ bài xích, đả phá, khinh miệt, với một văn thái, ngôn tứ thật hạ cấp, không những đối với các chủ chăn nhưng còn đối với tất cả những ai không cùng một cách sống đạo, một suy tư. Nếu theo cùng một lối lý luận của Duyên Lãng, có lẽ đúng hơn phải dùng cụm từ Tiếng nói của một số giáo dân và Lương tâm theo một số người công giáo chứ không thể chỉ đơn thuần Tiếng nói giáo dân (trong đó có tôi cũng là một tín hửu) và Lương tâm Công Giáo (trong đó cũng có tôi đang cố theo lương tâm ngay thẳng trung trực đạo đã dậy tôi). Với những bài viết khinh miệt, chửi phá, kết án, hận thù, Duyên Lãng nhân danh Tiếng nói của một số giáo dân đang xây dựng, góp phần cải thiện Giáo Hội hay đang cố tình rải chất độc phá hoại chính Giáo Hội? Trưng dẫn một vài sự kiện đau lòng nhân danh Lương tâm theo một số người công giáo để kết án không ngượng tay, để mạt sát không còn biết nhân phẩm con người là gì hay trưng dẫn để cùng nhau hối cải, để cùng nhau canh tân dưới ánh sáng Thánh Linh và Tin Mừng? Cái tâm tình viết báo đạo chân chính dựa trên tình yêu thương và nỗ lực rao giảng Tin Mừng hệ tại nơi khác biệt đó, thưa người viết Duyên Lãng. Hay Duyên Lãng đã rơi vào vòng quay “mục đích biện minh cho phương tiện” khiến thành phi nhân, phi nghĩa, phi lễ, phi đạo giáo và gieo rắc các hận thù, thả các chất độc?
Những dòng chia xẻ thật thô thiển với người viết Duyên Lãng xin được ghi lại. Có lẽ cũng là lúc nghiền ngẫm chính xác sự khôn ngoan của Giáo Luật được soạn thảo lại theo tinh thần Công Ðồng Vatican II, để có một hành xử đúng là người công giáo và hãnh diện là người công giáo:
- Tùy theo kiến thức, chuyên môn và tài ba của mình, họ có quyền, và đôi khi kể cả bổn phận, bày tỏ cho các chủ chăn có chức thánh biết ý kiến của mình liên quan tới lợi ích của Giáo Hội. Họ cũng có quyền biểu lộ ý kiến của mình cho các tín hữu khác, miễn là bảo vệ sự vẹn toàn của đức tin và luân lý, cũng như sự tôn kính đối với các chủ chăn, và để ý đến công ích và phẩm giá của tha nhân (c. 212, 3).
- Không ai được phép làm thiệt hại cách bất hợp pháp đến thanh danh mà mỗi người được hưởng (c. 220).
- Khi xử dụng các quyền lợi của mình... phải xét tới lợi ích chung của Giáo Hội, cũng như quyền lợi của ngưới khác, và những bổn phận của mình đối với tha nhân (c. 223).
Ðọc tới đây, thầy giảng kinh Coran Duyên Lãng (chữ của Tú Gàn) đã có bao giờ “xét mình” để thấy từ ngữ trí trá nên dùng cho ai?
Thảo Ngọc
Canada
=================================================
TÂM TÌNH VIẾT BÁO
Tôi không tách rời việc tôi viết báo khỏi trách nhiệm tôi phải chia sẻ Tin Mừng.
Tuần báo “Công Giáo và Dân Tộc” này có nhiều bài của tôi. Rải rác bao nhiêu bài, tôi không nhớ.
Nhân dịp tuần báo bé nhỏ này mừng 32 tuổi, tôi xin giãi bày đôi chút tâm tình của tôi về viết báo đạo.
Xin nói ngay điều này: Mỗi khi viết một bài báo, bao giờ tôi cũng đắn đo. Ðắn đo bằng suy tư nhiều, nhất là bằng cầu nguyện rất nhiều, với hy vọng bài báo nếu không có nhiều chất lượng tốt, thì ít ra cũng vang vọng “tiếng kêu trong sa mạc” một cách nào đó.
Sau nhiều năm như thế, tôi cảm nghiệm trong tôi những tâm tình nào?
Thưa bốn tâm tình dưới đây được coi là sống động nhất:
- Niềm vui.
- Nỗi đau.
- Nỗi lo.
- Hy vọng.
Niềm vui
Niềm vui đến từ những khám phá do ảnh hưởng bài báo.
Lợi ích lớn nhất của tôi khi viết báo là mang lại lợi ích cho người khác. Lợi ích mang lại cho người khác thực rất đơn sơ. Ðơn sơ ở chỗ bài báo chỉ là một hiện diện thân thương. Nhiều người, khi đọc bài báo, đã tự tìm ra chính mình.
Từ đó, bài báo và họ trở nên những bạn đồng hành, thêm hy vọng cho nhau. Họ được an bình hơn trong chính không gian của họ. Tất nhiên không gian đó có ánh sáng riêng và bóng tối riêng. Nhưng với bài báo hiện diện, họ nhận được sức mạnh mới từ Ðấng thiêng liêng mà họ tin là yêu thương họ.
Những gì tôi vừa nói là có thực và có nhiều. Trong những lợi ích như thế, tôi gặp được rất nhiều bạn đọc luôn đợi chờ những phục vụ bé nhỏ của tôi, dù họ biết tôi có nhiều giới hạn.
Hơn nữa, những bài trên “Công giáo và Dân tộc” này đã là cầu nối để tôi gặp được không ít người ngoài Công giáo. Chính họ chia sẻ với tôi về các giá trị đạo đức, như đạo Hiếu, vấn đề tu thân, việc làm từ thiện, tinh thần gắn bó với dân tộc, cái tâm trăn trở về những tiêu cực phá hoại văn hoá truyền thống.
Tôi coi đây là một lợi ích lớn.
Thêm vào lợi ích đó, cũng nên kể ra một lợi ích khác, đó là trong thời gian dài viết báo, tôi khám phá ra trong chính tôi nhiều ơn riêng Chúa đã ban cho.
Như thế, niềm vui là đặc biệt. Nhưng bên cạnh nó, có nỗi đau.
Nỗi đau
Nỗi đau tôi thường gặp trong đời viết báo là cảm nhận được nhiều thứ nỗi đau của đủ hạng người.
Từ trong nước và từ nước ngoài, tôi nhận được những tiếng gọi của không biết bao hoàn cảnh đáng thương. Hoàn cảnh đáng thương gồm nhiều loại: Loại khổ về tinh thần, loại khổ về thể xác, loại khổ về bất công xã hội, loại khổ về bất ổn gia đình, vv... Nhưng, cái khổ mà tôi nhận được nhiều nhất là cái khổ do đói tình thương và các lương thực đạo đức.
Nỗi khổ của họ trở thành nỗi khổ của tôi. Nỗi khổ của tôi là cái khổ của những đồng bào thiếu thốn, cộng thêm những giới hạn của tôi. Tôi hết sức thông cảm và rất muốn đỡ nâng, chia sớt, nhưng lực bất tòng tâm. Tôi chỉ đáp lại được phần nào những tiếng gọi khổ đau xa gần.
Khi tôi buồn đau về thực trạng đó, thì thỉnh thoảng tôi lại gặp những cảnh đau xót khác. Ðó là có một số người đi về phía trước với nhiều phương tiện truyền thông phong phú. Những phương tiện này chất nặng hận thù định kiến và tinh thần thế tục. Họ xả chất độc vào những người tốt, cả trong Hội Thánh. Sự kiện đó làm cớ cho Hội Thánh dễ bị mất uy tín. Ðể rồi, sự lựa chọn của đồng bào có thể sẽ xa dần Công giáo, để đặt tín nhiệm vào những nơi khác. Ðiều đó không còn chỉ là nỗi lo, mà xem ra đang trở thành hiện thực.
Nỗi lo
Sau nhiều năm phục vụ Tin Mừng trong một giai đoạn không thiếu khó khăn, tôi luôn nhấn mạnh đến 3 nhiệm vụ này:
- Tuyên xưng đức tin vào Thiên Chúa tình yêu.
- Cử hành phượng tự thờ Thiên Chúa tình yêu.
- Phục vụ đồng bào, theo lời truyền của Thiên Chúa tình yêu.
Việc tôi viết báo nằm trong những nhiệm vụ đó.
Khi viết báo, mà đã ý thức rõ: Mình viết cho ai, vì mục đích gì, thì tôi luôn đề cao Thiên Chúa tình yêu. Tình yêu của Thiên Chúa là rất khiêm nhường, rất hy sinh (x. Pl 2,6-11).
Tôi thấy rằng: Chính Thiên Chúa tình yêu đang thay đổi lòng người và tình hình, một cách âm thầm.
Các phương tiện truyền thông công giáo hãy tích cực cộng tác với Người.
Ði theo hướng ngược lại, vâng nghe tiếng gọi của lợi ích riêng, dưới danh nghĩa “mở Nước Chúa” sẽ là một sai lầm và hoang tưởng. Nhất là khi lại góp phần vào phong trào bất trung, bất hiếu, bất kính, vô ơn, vu khống đối với Hội Thánh.
Tôi hay lo. Nên tôi càng lo cho tờ “Công giáo và Dân tộc” và cho chính tôi. Xin Chúa gìn giữ chúng tôi, đừng bao giờ để mắc mưu độc dữ.
Nhưng nỗi lo của tôi được vơi đi nhờ thực tế và hy vọng. Thực tế là nhiều người tại Việt
Hy vọng
Tôi coi tôi như người viết báo bất đắc dĩ. Tôi hy vọng: Trong tương lai, sẽ có nhiều người được chuẩn bị hơn, để dấn thân vào các phương tiện truyền thông.
Chuẩn bị bằng vốn học.
Chuẩn bị bằng vốn sống.
Ðặc biệt là chuẩn bị bằng tinh thần đạo đức với chất lượng cao, nhất là giàu tình thương, biết công bằng trong thông tin và sáng suốt trong bình luận.
Những chuẩn bị này không phải chỉ do cá nhân, mà còn do cộng đoàn; không phải đợi đến tương lai, mà phải ngay từ bây giờ.
Tháng sáu vừa qua, tôi nhận được thư của Ðức Thánh Cha Bênêdictô XVI. Trong thư, Ngài trích lời Chúa Giêsu hứa với các môn đệ trước khi Người lên trời: “Thầy sẽ ở lại với các con mọi ngày cho đến tận thế” (Mt 28,20).
Tôi luôn tin lời Chúa hứa. Nhờ vậy, dù bây giờ còn hoạt động được đôi chút, dù sau này, khi phải đi vào thầm lặng vì sức khoẻ quá suy tàn, tôi vẫn hy vọng Chúa ở với tôi, và ở với chúng ta.
Xin tạ ơn Chúa giàu lòng thương xót.
Xin cảm ơn tất cả mọi độc giả thân mến xa gần.
JB Bùi Tuần