VIẾT VỀ MỘT NGƯỜI ÐÃ RA ÐI

Linh Mục TRẦN QUÝ THIỆN

iềm khát vọng sâu xa nhất và cũng là khắc khoải ngàn đời của bất cứ ai sinh ra trên đời là trường sinh bất tử, nghĩa là sống mãi không bao giờ chết! Bởi vì chết là chia ly, là vĩnh biệt, là chấm dứt tất cả những gì mà người đời ôm ấp, tôn thờ và nhiều khi tranh chấp nhau để thụ hưởng!?..

Nhưng giấc mộng trường sinh bất tử muôn đời vẫn chỉ là giấc mộng, không bao giờ thành đạt! Nó chỉ là giấc mộng không tưởng, chẳng bao giờ thực hiện được với bất cứ ai! Ta đã cất tiếng khóc chào đời thì một ngày nào đó người khác cũng sẽ cất tiếng khóc vĩnh biệt ta! Không ai thoát khỏi định luật khắt khe sinh sinh tử tử ấy! Không ai trong chúng ta tránh khỏi lưỡi hái của tử thần! Mọi người đều bình đẳng khi cùng đi vào cõi hư vô của sự chết! Ðó là quy luật của thân phận con người.

Một văn hào kiêm triết gia người Pháp, ông Jean Jacques Rousseau ( 1712 - 1778), đã có lý khi ông viết: "Người sống nhiều nhất không phải là người thọ nhất, mà chính là người đã cảm nghiệm và tìm thấy ý nghĩa của cuộc sống nhất."

Do đó người ta thường nói: Người đời chỉ có thể nhận định xác đáng đúng mức về đời sống của một người nào đó, sau khi người ấy đã nằm xuống, đã ra đi về bên kia thế giới. Nó có nghĩa là trong cuộc sống ngắn ngủi, người ấy đã sống thế nào, đã xử dụng nghị lực ra sao để tạo cho đời mình một ý nghĩa và có phẩm giá đích thực: Ðó là sống để yêu thương và phục vụ con người.

Tất cả mọi sự trên đời sẽ qua đi! Ðiều duy nhất còn lại làm cho cuộc sống có ý nghĩa là xử dụng nghị lực để làm việc thiện phục vụ con người. Và ai trong chúng ta cũng biết rằng người ta chỉ có thể tạo được nghị lực nếu cố gắng thực tập, vì cuộc đời luôn luôn có một quãng cách rộng lớn giữa cung cách người ta đang sống và cung cách người ta phải sống!?..

CỐ HỒNG Y JOHN O'CONNOR, NGÀI LÀ AI?

Thượng tuần tháng 5 năm 2000 vừa qua, hầu hết các nhật báo trên trang nhất, các cơ quan truyền thanh truyền hình tại Hoa Kỳ đều đồng loạt đưa tin về cái chết và tang lễ của Ðức Cố Hồng Y John O'Connor, Tổng Giám Mục Tổng Giáo Phận New York, tại nhà thờ chánh tòa Saint Patrick, khu Manhattan, Thành Phố New York, miền Ðông Bắc Hoa Kỳ. Ðức Cố Hồng Y đã sống thế nào, đã làm gì mà sự ra đi của Ngài được dư luận coi như một cái tang lớn, một sự mất mát to lớn chẳng những đối với Giáo Hội Công Giáo Hoa Kỳ và cả với nhân dân nước Mỹ??õ.

Ðể trả lời vấn nạn trên đây, chúng tôi đã tổng hợp các nguồn tin tức do các cơ quan truyền thông, đặc biệt các nhật báo và tuần báo lớn tại đây cung cấp, để trình bày với quý độc giả vài nét tiểu sử và cuộc sống của Ngài, được coi như một nhà lãnh đạo tinh thần có rất nhiều uy tín và nổi tiếng nhất đối với Giáo Hội Công Giáo và Chính Phủ Hoa Kỳ, đồng thời cũng là vị đặc sứ và bạn thân của Ðức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II và có nhiều ảnh hưởng trên thế giới.

Theo tài liệu Nhật báo USA Today: cậu John Joseph O'Connor sinh ngày 15 tháng Giêng năm 1920, tại vùng ngoại ô phía Tây Nam Thành phố Philadelphia, tiểu bang Pennsylvania Hoa Kỳ, trong một gia đình bình dân gốc Ái Nhĩ Lan. Thân phụ cậu là một người thợ sơn, một chuyên viên trang trí sơn son thiếp vàng trên trần các đại thánh đường. Cuộc sống gia đình sau này gặp khủng hoảng và thất nghiệp, khi bà mẹ cậu bị lòa nên ông cố buộc phải nghỉ việc để săn sóc cho người vợ và quán xuyến gia đình.

Sau đó được bà con giúp đỡ và nhờ gia đình tận tình chạy chữa, bà được lành bệnh và mọi người tin rằng đây là một phép lạ, một sự can thiệp đặc biệt của Thiên Chúa ban cho gia đình. Lớn lên O'Connor theo bậc tiểu học tại một trường công lập và khi lên trung học cậu mới theo học trường công giáo. Tại trường Trung học West Catholic High School do các sư huynh trông coi, cậu O'Connor cảm thấy muốn theo đuổi ơn kêu gọi làm linh mục.

Năm 1936, lúc 16 tuổi, O'Connor được hân hạnh thực hiện lý tưởng tận hiến trong đời sống tu trì khi vào học Ðại Chủng Viện Thánh Charles Borromeo tại thành phố Philadelphia. Sau 9 năm theo học Triết và Thần học tại đây, thày John O'Connor được vinh dự thụ phong Linh mục ngày 15 tháng 12 năm 1945, lúc mới có 25 tuổi.

Sau 7 năm phục vụ trong một số giáo xứ, năm 1952 cuộc chiến tại Ðại Hàn bùng nổ, đáp lời kêu gọi của Ðức Cố Hồâng Y Spellman lúc đó là Tổng Tuyên Úy Quân Ðội, tân linh mục John O'Connor với nhiệt tình của tuổi trẻ tình nguyện xin gia nhập quân ngũ và phục vụ trong ngành Tuyên Úy Hải Quân. Sau này Ngài cũng có dịp đến phục vụ tại Việt Nam trong chức vụ Tuyên Úy Hải Quân khi các quân nhân Hoa Kỳ sang tham chiến tại Việt Nam.

Hầu hết cuộc đời linh mục của Ngài là sống trong quân ngũ. Sau thời gian 27 năm làm Tuyên úy Quân đội, năm 1979 Ngài xin giải ngũ với cấp bậc Phó Ðề Ðốc Hải Quân. Vừa ra khỏi quân đội, là một linh mục trẻ hoạt bát lanh lợi đạo đức, Ngài được Tòa Thánh bổ nhiệm làm Giám Mục Phụ Tá Ðức Hồng Y Terence Cooke tại Tổng Giáo Phận New York, đặc trách Giám Quản về Tuyên Úy Quân Ðội.

Tháng 5 năm 1983, Tòa Thánh thuyên chuyển Ngài về làm Giám Mục Giáo phận Scranton, tiểu bang Pennsylvania. Cũng năm 1983, Ngài là thành viên trong Ủy Ban soạn thảo Thư Mục Vụ của Hội Ðồng Giám Mục Hoa Kỳ về "Chiến Tranh và Hòa Bình", trong đó Ngài đã tạo được nhiều ảnh hưởng trong việc làm hạ bớt việc chỉ trích chính sách nguyên tử của Hoa Kỳ.

Chín tháng sau, ngày 19 tháng 3 năm 1984, Ngài được Tòa Thánh tuyển chọn về làm Tổng Giám Mục Tổng Giáo Phận New York, thay thế Ðức Cố Hồng Y Terence Cooke mới qua đời. Qua những hoạt động xuất sắc và uy tín ngày càng lớn lao, Ðức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã vinh thăng Ngài lên Hồng Y ngày 25 tháng 5 năm 1985.

Chức vụ Hồng Y Tổng Giám Mục New York có một tầm ảnh hưởng rất quan trọng, vì thành phố này là Trung Tâm Thị Trường Tài Chánh điều hành khắp thế giới, vì thế khi trao mũ đỏ tượng trưng chức vụ hồng y cho Ðức Tổng Giám Mục John O'Connor, Ðức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã tuyên bố: "Hồng Y New York là Tổng Giám Mục Thủ Ðô của cả thế giới" (Cardinal of New York, the Archbishop of the Capital of the World). Ðàng khác, New York là Tổng Giáo Phận lớn thứ ba sau Los Angeles và Chicago, với diện tích 12,212 dặm vuông, dân số 5,254,300 người, trong đó số người công giáo chiếm gần nửa tổng số là 2,400,000 giáo dân, với 2,053 linh mục, 264 phó tế vĩnh viễn và 5,424 nữ tu.

Ông Joseph Zwilling, phát ngôn viên Tòa Tổng Giám Mục New York, cho biết: Hồng Y John O'Connor có một đời sống khiêm tốn thánh thiện đặc biệt, luôn luôn chỉ muốn nhận mình là một Linh mục Giáo xứ bình thường (A Simple Parish Priest). Ngài là một người luôn trung thành và tích cực bảo vệ Ðức Tin Công Giáo Tông Truyền, tích cực rao giảng Tin Mừng qua các phương tiện truyền thông hiện đại như báo chí, phát thanh, truyền hình, internet. Ngài là một con người tích cực và hăng say đấu tranh chống phá thai, chống các phong trào đồng tính luyến ái và hôn nhân đồng tính. Ngài cũng là một nhà hoạt động xã hội quốc tế không mệt mỏi đối với những người già, cô nhi khuyết tật tại New York, Việt Nam và Ðại Hàn. Do đó ngày 1 tháng 3 năm 2000 vừa qua, Thượng viện và Hạ Viện Hoa Kỳ đã tặng Ngài huy chương vàng (The Congressional Gold Medal), một huy chương cao quý nhất về dân sự chỉ tưởng thưởng cho những ai có công trạng lớn với xã hội.

Tháng Giêng năm 1995, lúc 75 tuổi, Ðức Hồng Y xin Tòa Thánh từ chức nhưng không được chấp thuận. Tháng 8 năm 1999, qua một cuộc giải phẫu để lấy một cục bướu trong não bộ, từ đó sức khỏe ngày càng suy giảm cho đến khi Ngài qua đời lúc 8 giờ 5 phút tối thứ tư ngày 3 tháng 5 năm 2000, vì ung thư não bộ, tại tư dinh của Ngài trong khuôn viên Nhà Thờ Chánh Tòa Saint Patrick, Thành phố New York, miền Ðông Bắc Hoa Kỳ, hưởng thọ 80 tuổi. Sự ra đi của Ðức Hồng Y John Joseph O'Connor là một mất mát lớn lao cho trên 2,400,000 giáo dân Tổng Giáo Phận New York, cho Giáo Hội Công Giáo Hoa Kỳ, cho Tòa Thánh Vatican và nhiều quốc gia trên thế giới.

Thánh lễ đồng tế an táng Ngài đã được cử hành long trọng lúc 2 giờ chiều thứ hai 8 tháng 5 năm 2000, với sự chủ tế của Ðức Hồng Y Angelo Sodano, Ngoại Trưởng Vatican Ðại diện Ðức Giáo Hoàng, trên 20 Hồng Y Hoa Kỳ và khắp thế giới, 300 Giám mục, hàng ngàn linh mục và hàng trăm ngàn giáo dân trong và ngoài Tổng Phận New York. Về phía chính quyền, người ta thấy sự hiện diện của Tổng Thống Bill Clinton và phu nhân, Cựu Tổng Thống George Bush, Phó Tổng Thống Al Gore và phu nhân, Ứng cử viên Cộng Hòa George Bush và rất nhiếu nhân vật cao cấp trong chính quyền. Sau cùng thi hài của Ngài đã được an táng dưới hầm mộ bên dưới nhà thờ chánh tòa Saint Patrick.

VIẾT VỀ MỘT NGƯỜI ÐÃ RA ÐI

Viết về một người bình thường ra đi đã là một chuyện khó, phương chi viết về sự ra đi của một nhà tu hành rất có uy tín và nổi tiếng, suốt đời đã âm thầm nêu gương bác ái vị tha, đã dấn thân hy sinh quên mình để phục vụ con người, đặc biệt những cô nhi quả phụ, những người già cả tàn tật, những người vô gia cư thì quả thật là một việc khó khăn, tế nhị vì sẽ có nhiều thiếu sót! Dầu vậy chúng tôi cũng xin mạo muội viết một vài suy tư cống hiến quý độc giả. Mục đích bài viết này chỉ mong nêu lên một số bài học thiết thực áp dụng vào đời sống chúng ta, qua tìm hiểu đời sống của Ðức Cố Hồng Y John Joseph O'Connor.

Nếu tiểu sử mỗi người sau khi ra đi sẽ được lịch sử phán xét công bằng thì phán quyết của lịch sử sẽ được thể hiện một cách vô tư qua dư luận đông đảo quần chúng, được thể hiện cụ thể qua các bản tin, các bài xã luận trên báo chí và các cơ quan truyền thông. Cái chết của một con người với 80 tuổi đời, 64 năm tu trì, 55 năm sống đời linh mục, 17 năm thi hành chức vụ giám mục và 15 năm phục vụ trong nhiệm vụ Hồng Y, luôn âm thầm Xây Dựng Tình Thương và Hạnh Phúc Cho Con Người, quả thật đã được lịch sử ưu ái dành cho vô vàn thương nhớ luyến tiếc của một mất mát lớn lao không sao lấy lại được!!

Mặc dầu kể từ tháng 8 năm 1999, sức khỏe của Ðức Hồng Y John O'Connor càng tàn tạ sa sút, sau cuộc giải phẫu não bộ vì bệnh ung thư, đã được rất nhiều người biết đến và chính bản thân Ngài cũng đã chính thức loan báo sáng Chúa Nhật thứ IV Mùa Chay ngày 2 tháng 4 năm 2000, đặc biệt trong lá thư vĩnh biệt gửi Hội Ðồng Giám Mục Hoa Kỳ tháng 11 năm 1999, nhưng cái tin Ngài ra đi lúc 8 giờ 5 phút tối thư tư ngày 3 tháng 5 năm 2000 vừa qua, khác nào một chấn động địa chất khiến hàng triệu người bàng hoàng bùi ngùi xúc động!! Một vì sao đã lặn! Một người Cha Già hiền từ đáng kính đã ra đi, đi mãi trong an bình và không bao giờ trở lại!!..

Những tấm điện văn chia buồn khắp nơi đã được vội vã tới tấp gửi về Tòa Tổng Giám mục New York, từ Ðức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II, Ðức Hồâng Y Angelo Sodano Ngoại Trưởng, các bộ trong Tòa Thánh, các Chính phủ, các Hội Ðồng Giám Mục khắp thế giới, các vị lãnh đạo tinh thần Do Thái Giáo, Chính Thống Giáo, Anh Giáo, Tin Lành, các Tòa Giám Mục Hoa Kỳ và đông đảo thân hữu xa gần đã nói lên nỗi đau buồn trước cái tang chung của Giáo Hội Công Giáo và nhân dân Hoa Kỳ. Hàng trăm ngàn người nội ngoại thành phố New York cũng như khắp nơi đã đổ về Nhà thờ Chánh tòa New York để kính viếng và nhìn mặt Ngài lần cuối...

Có người lên tiếng hỏi: Tại sao cái tang này lại có tác động gây ấn tượng mạnh mẽ đến thế?! Xin thưa: Vì trong suốt cuộc đời, Ðức Hồng Y John O'Connor là một con người luôn cố gắng cổ võ, duy trì và xây dựng sự Hiệp Nhất và Tình Thương đối với mọi người. Nơi Ngài, người ta thấy toát lên không phải uy lực của quyền bính mà là biểu tượng của Yêu Thương và Hiền Từ. Quyền bính của Ngài là yêu mến và từ tâm. Thái độ ứng xử của Ngài là uyển chuyển nhưng cương quyết bảo vệ lập trường và giáo huấn của Giáo Hội trong vấn đề bảo vệ sự sống con người. Ngài là một khuôn mặt ngoại hạng trong Giáo Hội Công Giáo Hoa Kỳ. Trên tất cả, Ngài là một Chủ Chăn Trung Tín và một Nhân Chứng Lớn Lao Cho Ðức Tin và Giáo Huấn Công Giáo và cho Phẩm Giá Con Người.

Không ai có thể phủ nhận vai trò vô cùng khó khăn tế nhị của Hồng Y John O'Connor trong tư thế người thuyền trưởng lèo lái Tổng Giáo Phận New York với trên 2,400,000 giáo dân, với 2,053 linh mục, 264 phó tế vĩnh viễn và 5,414 nữ tu. Với nhiệm vụ tông đồ, Ngài phải đối diện với rất nhiều thách đố, vừa phải thăng bằng giữa đời sống thiêng liêng đạo đức, vừa phải làm sao cho lời giảng dạy trên tòa giảng được hợp thời với những trào lưu hiện tại, vì Thành phố New York là nơi giao thoa của nhiều nền văn hóa khắp thế giới. Tòa giảng nơi Nhà Thờ Chánh Tòa Saint Patrick là tòa giảng quan trọng nhất của Giáo Hội Công Giáo Hoa Kỳ.

Ðàng khác, đối với Tòa Thánh Vatican, Ðức Hồng Y John O'Connor còn là người đứng đầu chiến tuyến cho Ðức Thánh Cha tại Hoa Kỳ trong một quốc gia quyền lực nhất thế giới, phải là người được sự tín cẩn hoàn toàn về phương diện giáo lý cũng như phải có những nhận định tương đồng với Tòa Thánh. Trong khi đó thì với trên 2,400,000 giáo dân New York, bao gồm nhiều thành phần phức tạp: những người ủng hộ ngừa thai, phá thai, hôn nhân đồng tính, những phụ nữ đòi có địa vị tiếng nói quan trọng hơn trong Giáo hội, những nữ tu đòi làm linh mục v.v..Những người này rất to tiếng, cho nên tiếng nói của Ngài không phải luôn luôn được nghe theo dễ dàng!!

Hơn nữa số linh mục và nữ tu trong Tổng Giáo Phận ngày càng giảm, thành phần giáo dân New York đang có những thay đổi tận gốc rễ, vì người từ các nước, các dân tộc càng ngày càng đổ xô đến kinh đô của thương mại và tiền bạc này!! Trong thế kỷ XIX, đa số giáo dân tại đây là người gốc Ái Nhĩ Lan, đầu thế kỷ XX là người Ý di dân, còn bây giờ là người dân tứ chiếng, trong đó giáo dân nói tiếng Mễ (Spanish) chiếm 1/3 tổng số tín hữu tại đây. Ngân quỹ thường niên của Tổng Giáo Phận là 527 triệu mỹ kim nhưng vấn đề tài chánh rất khó khăn chật vật, vì phải tài trợ cho 413 giáo xứ, 17 bệnh viện của giáo phận, 238 tiểu học công giáo và 55 trung học công giáo, đó là chưa kể các sinh hoạt xã hội từ thiện thường xuyên và bất thường khác!!

Có lẽ quý độc giả cũng như chúng tôi đều đồng ý với nhau rằng: Không người nào có thẩm quyền nhận định chính xác nhất về cuộc sống của Hồng Y O'Connor sau khi Ngài ra đi bằng Ðức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II. Trong điện văn chia buồn gửi Tổng Giáo Phận New York, Ðức Thánh Cha đã viết với những tâm tình như sau:

"Tôi đã nhận được tin Ðức Hồng Y John O'Connor từ trần và cảm thấy một mất mát sâu xa với chính bản thân tôi. Tôi dâng lời cầu nguyện và chia buồn với quý chư huynh và toàn thể giáo dân Tổng Giáo Phận New York... Với tâm tình biết ơn, tôi cảm tạ Thiên Chúa đã cho Ðức Hồng Y bao nhiêu năm tận tụy phục vụ và làm chứng cho Tin Mừng trong nhiều chức vụ khác nhau. Khi sinh thời Ðức Hồng Y là con người có đời sống đạo đức sâu sắc, là Chủ Chiên nhiệt thành, là Thày dạy Ðức Tin hữu hiệu và là Người Bảo Vệ Sự Sống nhân sinh rất nhiệt tình, đã rập theo mẫu gương và đời sống của Chúa Chiên Lành hiến mạng sống mình vì đoàn chiên cho đến phút cuối cùng... Trong bao nhiêu năm qua, Ngài đã là một sự hỗ trợ lớn lao cho tôi trong việc phục vụ Giáo Hội Hoàn Vũ, hoạt động không mệt mỏi để bắc nhịp cầu đại kết giữa các tôn giáo. Sự ra đi của Ðức Hồng Y là một sự mất mát riêng tư rất lớn đối với tôi, là một người bạn đáng quý đã cung ứng cho tôi những lời cố vấn giá trị trong nhiều năm qua..".

Ngoài ra rất nhiều bạn hữu, kể các nhân vật trong chính quyền và khác tôn giáo, đều nói lên lời thương tiếc sâu xa về sự ra đi của Ðức Hồng Y John O'Connor. Hội Ðồng Do Thái Hoa Kỳ ca tụng Ngài vể những bước cải thiện mối quan hệ giữa Công Giáo và Do Thái giáo. - Thống đốc tiều bang Pennsylvania, ông Tom Ridge, gọi Ðức Hồng Y là một trong những người con lớn nhất làm vẻ vang cho tiểu bang, vì Ngài đã sinh tại đây cách đây 80 năm. Ông Ed Koch, một cựu thị trưởng New York, người Do Thái không công giáo, từng quen biết Ðức Hồng Y cách đây 16 năm, đã nói tôi thực sự rất xúc động và đã khóc khi nhận được thư vĩnh biệt của Ngài gửi trước khi qua đời: "Từ nay chúng ta sẽ không còn dịp tâm sự và thảùo luận với nhau như trong thời gian 16 năm qua. Nhưng tình bạn giữa chúng ta không bao giờ chia ly.."

Linh mục Frank Pavone thuộc Nhóm Linh Mục Bảo Vệ Sự Sống nói rằng: Nhiều quan sát viên truyền thông bối rối không hiểu được những hoạt động của Ðức Hồng Y và cho rằng Ngài mâu thuẫn: Ngài là con người bảo vệ sự sống, chống phá thai, chống đồng tính luyến ái nhưng lại cho mở khu điều trị cho các bệnh nhân AIDS trong các bệnh viện của Giáo phận và thường xuyên thăm viếng các bà mẹ có thai bị bỏ rơi!! Rất nhiều lần người ta thấy Ngài quỳ xuống thay băng cho các bệnh nhân Aids, cắt tóc chải đầu cho các em mồ côi khuyết tật. Phải chăng Ngài trình bày cho chúng ta thấy chân lý trọn vẹn về Ý Nghĩa của Ðời Sống, sự Tự Do, sự lựa chọn của họ nhưng chúng ta vẫn phải đáp lại chân lý ấy bằøng cách phục vụ nhu cầu của họ. Linh mục Frank Pavone tuyên bố châm ngôn của Ðức Hồng Y O'Connor là: "Hãy ghét tội nhưng phải thương người có tội" (Hate the sin, but Love the sinner).

Phải chăng chỉ có Tình Yêu mới lý giải được! Chỉ có Tình Yêu mới liên kết mọi người nên Một. Chỉ có Tình Yêu mới vượt qua những rào chắn của dị biệt, ghen ghét, hận thù. Mọi sự sẽ qua đi theo thời gian nhưng chỉ có Tình Yêu mới tồn tại. Ðiều duy nhất làm cho cuộc sống có Ý Nghĩa và Ðáng Sống là hãy xử dụng nghị lực để làm việc thiện Phục Vụ Con Người. Và trong buổi xế chiều của cuộc sống, mọi người chúng ta sẽ phải bị xét xử về Tình Yêu.

Giờ đây Ðức Hồng Y John Joseph O'Connor đã ra đi trong bình an, thanh thản, trong an bình của Thiên Chúa như một Ðầy Tớ Trung Thành suốt đời không ngừng xây dựng Hiệp Nhất và Gieo Rắc Tình Thương, An Bình. Không một ai sau một lần gặp gỡõ mà không cảm thấy qúy mến và trân trọng Ngài. Ngài đã ra đi nhưng Sự Nghiệp Tình Thương Cao Cả của Ngài vẫn tồn tại. Thân xác Ngài đã được an táng nơi hầm mộ bên dưới Nhà thờ Chánh tòa New York, nhưng Hình Ảnh Một Người Cha Hiền Từ, đầy Yêu Thương vẫn sống mãi, vẫn khắc sâu, rất sâu và mãi mãi trong tâm hồn mọi người.